Sosyal Bilimler

Zygmunt Bauman ve Devrimsel Bir Eylem Olarak Terk Etme | Sosyal Bilimler
Sosyal Bilimler

Zygmunt Bauman ve Devrimsel Bir Eylem Olarak Terk Etme

“Avrupa Projesi”, Birleşik Devletler gibi, rejim değişikliği ihtiyacı içinde. Seçkin tasarılarını köklerine kadar parçalayana kadar halkçı kınamalara ve karşı gelmelere karşı kırılgan olacak. Dünya çapında sahte devrimlerin sahte rejim değişiklikleri getirdiği bir çağda-son dönemlerde bir grup elitin bir diğeriyle yer değiştirmesi olduğu ortaya çıkan “devrimleri” yaşayan diğerlerinin arasında Tayland, Ukrayna, Mısır’la birlikte—farklı ve daha iyi bir Avrupa için gereken unsurları düşünmeye değer.

Polonyalı entelektüellerin büyük kuşağının son üyelerinden biri olan Zygmunt Bauman -Leszek Kołakowski ve Zbigniew Herbert onun akranlarıydı- 2017 Ocak ayında doksan iki yaşında vefat etti. Kelimenin tam anlamıyla bir Avrupalıydı ve birden çok entelektüel geleneği en iyi unsurlarını araştırıp toplayan biriydi. Son kitabını -ölümünden sonra yayınlanan bir iş olsa bile- sınır sorusuna adaması ona özgüydü. Onun yaşamı boyunca dokuz kez sınırlarını değiştiren bir Polonya’da doğdu, dolayısıyla sınırlar hakkında bir şeyler biliyordu. Strangers at Our Door’da Bauman Avrupa kıyısındaki mültecilerin hayatlarını iyileştirmek isteyen insanlardan Brecht’in deyimiyle nasıl “kötü haberlerin işaretçileri”ne dönüştüklerini inceliyor.  Mülteci “krizi” fikri ona mültecilerin kendileri tarafından değil, onların gelişini Avrupa’nın sonuna işaret ediyormuş gibi göstermek isteyenlerin yarattığı ahlaki bir paniği çağrıştırıyor gibi görünüyor. Bauman, bu yabancıların gelişinin bizimle hiçbir alakası olmadığını düşünmek istiyoruz, diyor. Ve onları suçluyoruz çünkü bizimle yapacak çok şeyleri olduğu bilgisini inkâr edemiyoruz.

Bauman günümüz hakkında ahlaki düşüncenin ustasıydı. Yazıları Kant ve Arendt gibi değerler hakkında rahat ve umursamaz düşünceleriyle Guardian haberleri üstüne Talmudik tavırlarla yaptığı yorumları bir araya getiren tuhaf bir şekilde ilgi çeken bir yöne sahip. Teorisyenler ve şairler paragraflarının her yönünü hevesle karıştırıyor; kitapları kapıları herkese açık evler gibi işliyor.

Avrupalılar bugün mültecilerin yozlaşmasını kendi mağduriyetlerine bir teselli gibi kullanıyorlar.

Yabancılar’daki açılış düşüncelerinden biri “performans toplumu”nun “disiplin toplumu”nun yerini almasıdır. Mensuplarının bir gün bile dinlenmeden, durmaksızın sosyal kredilerini artırmaya uğraştıkları bir toplum onları kendi benliklerinden kopmuş, bunalımlı ve mülteci krizinin kapılarına getirdiği krizle başa çıkamaz bir halde bırakan bir toplumdur.

Sunduğu bir başka fikir-eski bir düşünce- politik liderlerin “mali menkulleşme”ye olan takıntılarının “endişeyi hükümetlerin baş etmekte yetersiz oldukları (ya da baş etmeyi denemeye pek gönüllü olmadıkları) problemlerden alıp hükümetlerin-günbegün ve binlerce ekranda-istekle ve bazen başarıyla çözdükleri görülen problemlere kaydıran, aynen böyle olması hesaplanmış, sihirbazın bir hilesi” olduğudur. Bu, kısaca, Bauman’ın terörizmle mücadeleyi nasıl gördüğünü anlatıyor: terörizm hükümetlerin çözebileceği değil, çözüyormuş gibi görünebildikleri bir problemdir, bu şekilde ele alındığında iklim değişikliği, küresel sermayenin demokratikliğinin ortadan kalkması ve kaçınılmaz mülteci problemleri üstüne gidilemeyecek kadar büyük sorunlardır. Bauman’ın en kışkırtıcı önermesi en basit olanıdır: bugün birçok Avrupalının Konfederasyon Güneyi’ndeki ortakçıların kölelere tepeden bakmaları gibi, mültecilerin yozlaşmasını kendi mağduriyetlerine bir teselli gibi kullanmalarıdır: en azından, onların hala bir basamak altta olduğunu hissediyorlar.

Bauman kendini tekrar edip etmediğini ya da konularının sıradan olup olmadığını umursamayan bir yaşlı adamın dürüst kararlılığıyla yazıyor. Ben de umursamıyorum. Ama bu kitapta bir zayıflığı varsa -ve genel olarak son eserlerinde- çok ılımlı olmasıdır. Mevcut Papa’dan aktarılması gereken bir şey kapımızdaki sorumluluklara ellerimizi yıkayarak Pontius Pilate olmamamız gerektiği. Fakat mültecilerin ve sığınmacıların Avrupa ve Birleşik Devletler’de büyük çaplı bir politik yenilenmeye nasıl yardım edeceklerini düşünmek için daha radikal yollar var.

Bulgar düşünür Ivan Krastev göçmenlerin bugünün gerçek devrimcileri olduğunu söylediğinde haklıydı: oy veriyorlar, protesto ediyorlar ve ayaklarıyla gerçeği değiştiriyorlar. Lagos, Managua ya da Niamey’de kendi hükümetlerini devirmeye çalışmak yerine, önceki dönemlerde yapmalıydılar, basitçe terk ediyorlar. İngiliz düşünür Malcolm Bull şakacı bir şekilde hiçbir şeyin elinde çok fazla zamanı olan çok fazla genç insan ve göçmen kadar rejim değişikliğine olanak sağlamayacağını ifade etti. Onun gerçekçi ütopyasında Avrupa mültecilere onların Avrupa’ya olduğundan çok minnettar.

İnsanlar sık sık Avrupa’nın içinde çok fazla farklı insan varken Avrupa olarak kalıp kalamayacağını merak ediyor. Bull daha iyi bir soru soruyor: “Avrupa içinde aynı insanlar varken farklı olabilir mi?”


Kaynak: Thomas Meaney, Too Many, Too Many, Zygmunt Bauman and The Revolutionary Act of Leaving, The Baffler, 20 Ocak 2017


Yasal Uyarı: Bu metin, Sosyal Bilimler Platformu Çeviri Ekibi‘nden Tubanur İşçen tarafından Türkçe’ye çevrilmiş olup söz konusu metin, izin alınmadan başka bir web sitesinde ya da mecrada kısmen veya tamamen yayımlanamaz, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, dağıtılamaz, içeriğinde herhangi bir değişiklik yapılamaz. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, alıntılanan yazıya aktif link verilerek kullanılabilir. Her türlü alıntı, (her müstakil yazı için) 200 kelime ile sınırlıdır. Alıntı yapılan metin üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz.

Haftalık E-Bülten Aboneliği

Yorum Yazın

Haftalık E-Bülten Aboneliği




sosyalbilimler.org’a Katkıda Bulunabilirsiniz.

sosyalbilimler.org'da editörlük yapabilir, kendi yazılarını yayımlayarak blog yazarımız olabilir veya Türkçe literatüre katkı sağlamak amacıyla çevirmenlik yapabilirsin. Mutlaka ilgi alanına yönelik bir görev vardır. sosyalbilimler.org ekibine katılmak için seni buraya alalım!

Bizi Takip Edin!

Sosyal Bilimleri sosyal ağlardan takip edebilir, aylık düzenlenen kitap çekilişlerimize katılabilirsiniz.