Amerikalı film yapımcısı ve aktör Robert W. Wagner, 1995’de kaleme aldığı The Spectator and the Spectacle adlı makalesinde, gelişen sinema teknolojisi hakkında sorduğu ilginç ve öngörülü bir soruyla hafızalara kazınmıştı: “Sinemanın günümüzdeki...
Kayda Değer Akademik Metinler
Yazar, Otör: Okurun Teorisi Her Zaman Romancının Teorisidir
Roman sanatına hükmeden birçok kaygı arasında, roman yazarının okur hakkındaki kaygısı vardır —parıldayan yüzme havuzunun kenarındaki, çılgın plajdaki, bir kafedeki, yataktaki: Canlı ve görünmez okur. Arjantinli roman yazarı Ricardo Piglia’nın...
Şerif Mardin’in Takdimi: Max Weber Üzerine
Günümüzün sosyoloji biliminin önderleri arasında zirvedeki yeri dolayısıyla üzerinde sık sık durulan simalardan biri Max Weber’dir (1884-1920). Fakat bu şöhret daha çok Max Weber’in Amerika’da 1950’ lerde keşfedilmesinden sonra gelişmiştir. Hatta...
Dil, Diller ve Kamusal Düşünüş
Genel olarak «kamusal düşünüş» ya da «sağduyu» denilen şeyin değeri neye bağlıdır? Bu, kamusal düşünüşün yalnız nedensellik (illiyet-causalite) ilkelerini kuşkusuz üstü kapalı olarak kullanmasından ileri gelmez. Daha sınırlı bir tarzda birbiri...
Kaybolan Şehir: Osmanlı Döneminde İznik
Çağlar boyunca Batı Anadolu’nun belki de en mühim yerleşimlerinden birisi olan İznik şehri hem Bizans hem de Osmanlı’nın erken dönemlerinde vuku bulan hadiseleri bilmek bakımından oldukça önem arz etmektedir. Bu önem elbette Roma’nın Hıristiyanlığı...
En Yalnız Sayıdır Bir: Batılı Bir Sorunun Tarihi
Yazar Sylvia Plath günlüğünde “Tanrım, hayat yalnızlıktır” diye yazıyor. Paylaştığımız tüm kahkaha ve gülümsemelere ve aldığımız tüm uyku ilaçlarına rağmen diyor: … nihayet içinizi dökebileceğinizi düşündüğünüz birini bulduğunuzda...
Bazı Avrupalı Milyarder Ailelerin Eski Nazi Bağlantıları Üzerine
Geçtiğimiz hafta*, Krispy Kreme, Panera Bread ve Pret a Manger gibi markaları bünyesinde barındıran JAB Holding’in sahipleri Alman milyarder Reimann ailesi, Nazi rejimi sırasında Nazi insan hakları ihlalleri ve köle iş gücü suçlarının parçası...
Özgür İradeye Sahip Miyiz?
İnsanların özgür iradeye sahip olup olmadığı, psikolojide ve felsefe gibi diğer alanlarda sorulagelen en eski sorulardan biridir: Acaba, yaşamlarımızla ne yapacağımıza karar vermek elimizde mi? Seçimlerimiz özgürce yapılmış gibiler değil mi? Şahsen...
Meçhul Babanın Büyümeyen Çocukları
Türkiye’ye ilişkin herhangi bir sosyal, iktisadi ya da politik kökenleştirme kaygısı ve amacı, ilgili kişi ya da kişileri doğrudan Tanzimat’a çıkartır. Neredeyse bütün yolların çıktığı bu ilk durak, Türkiye siyasal ve toplumsal hayatının hemen tüm...
Neden İşkenceyle Yapılan Yargılama Aslında Etkili Bir Suçluluk Testiydi?
Adalet sistemi için yapılan araştırma belirsizliklerle doludur: Davalı suç mu işledi, yoksa suçlayıcı durumların mı kurbanı? Suçlu olduğu için mi suçlu yoksa azimli bir savcı tarafından mı suçlanıyor? Hakikat hakkında emin olmadığımızda, sonunda...
Heinrich Böll’de Küçük İnsanlar Olarak “Çocuklar” ve Zeki Demirkubuz Sineması
…ve iki çocuk, aklıkları birbirine eşit dişlerle, kardeşçe gülüyordu birbirlerine. Baudelaire, Yoksulluğun Oyuncağı Yenilmiş, uslanmaz, hüzünlü, “monotondurlar”. Tanıl Bora’nın da, “Büyüklük Körü”[1] başlıklı yazısında dediği gibi...
Jacques Derrida: Varlık Problemi
Jacques Derrida, yaygın biçimde, 20. yüzyılın sonlarındaki en önemli Fransız filozof olarak kabul edilmektedir. Buna rağmen, 1992 yılında Cambridge Üniversitesinde fahri doktora unvanı için aday gösterildiğinde, Anglo-Amerikan felsefesinin ileri...
Bu İş Siniklere Göre Değil: İyi Gazetecilik Üzerine Konuşmalar
Delidolu Yayınları‘nın #DünyayıOkumak temalı kurmaca dışı eserler koleksiyonunda yerini alan Bu İş Siniklere Göre Değil, Üçüncü Dünya ülkelerinin zorlu şartlarında uzun yıllar görev yapan Polonyalı ünlü gazeteci Ryszard Kapuściński’nin...
Green Book’un Esrarengiz Caz Dehası Hakkında Söylediği Yanlışlar ve Doğrular
Gerçek Don Shirley kimdi? Yakın zamana kadar çok az insan bu şaşılacak derecede yetenekli, çok albüm yapılmış ve yine de gizemli şekilde anlaşılmaz siyahi Amerikan piyanistinden haberdardı. Bu yılın En İyi Film Oscar’ını kazanan Green Book...
Feminizm Bağlamında Posthümanizm
Rosi Braidotti, “İnsan Sonrası (Posthuman) Feminizm üzerine Dört Tez”[1] isimli makalesinde şöyle der: “Feminizm, hümanizm değildir.” Feminizmin farklı cinsiyetten, ırktan ve sınıftan insanlar arasındaki (sosyal ayrımın değişkenlerinden birkaçını...
Neoliberalizm Hiçbir Zaman Serbest Piyasayla Alakalı Değildi
En başından beri tek amacı klasik liberalizme su katmaktı. Çeşitli ”İlerici” politik oluşumların kullandığı en itham edici ve negatif kelimelerden biridir “neoliberalizm”. “Neoliberal” olarak anılmak...
Green Book: Kazandı ama Neyi?
Bazı hikayeleri dinginlikle anlatmanız gerekir, ayrıntıları içinize sindirerek. Nasıl ki büyük bir orkestrayı dinlerken tüm sesleri susturup tek bir kemana odaklanırsınız; diğer her şeyin yavaşça kaybolduğunu hissedip, yalnız o seste huşu...
Posthümanizm Çağı
Gelişimle alakalı hümanist ve tekno-bilimsel kavramlar, insan ve insan dışı yaşam formlarının hiyerarşik sınıflandırmasında hatalı kullanıldı. Dolayısıyla yaşam hikayelerinin karmaşıklığı, ilerleme ve inovasyonun çizgisel düzlemine indirgendi. Aynı...
Kanıt Olmadan İnanmak Her Daim Ahlaki Açıdan Yanlıştır
Muhtemelen William Kingdon Clifford‘u hiç duymamışsınızdır. Büyük filozoflardan biri değil -belki de 33 yıl gibi kısa bir zamanda hayata veda ettiği için- ama fikirleri paralel ve yapay zekanın hüküm sürdüğü dijital çağımıza daha fazla hitap...
Muhafazakâr Kentin İnşası: Muhafazakârlık ve Neoliberalizmin Mekansal Koalisyonu
Gün geçmiyor ki kentsel ya da kırsal bir alanın nasıl da metalaşma pratiklerine konu olduğuna dair bir gazete haberi ile uyanmayalım. Ulusal düzeyde üçüncü havalimanı, Ankapark, millet bahçeleri vs. yerel düzeyde ise parka cami, afet toplanma...
Akademik Yazım Üretkenliği (ve Tatmini) Hakkında Öğrendiğimiz Altı Şey
Dünyayı değiştiren araştırmayı yapmaya sabitlenen odakla, hırslı akademisyen için yazma süreciyle ilgili mutlu hissetmek olsa olsa yalnızca ikincil bir kaygı olabilir. Ama akademisyenlerin yazma “alışkanlıklarını” sorgulayan anketimizin ara...
Bütünlüğün Roma’sı
Quando fiam uti chelidon (Ne zaman kırlangıç gibi olacağım) – Ey Kırlangıç kırlangıç (T.S. Eliot) Pekala bütünlük kurulamıyor kabul. Göz açıp kapayıncaya kadar geçip giden yaşam neden hep dağılmak zorunda? Filmin henüz afişinden başlayan bir...
Schopenhauer’un Düşüncesi Orta Yaş Krizini Nasıl Aydınlatabilir?
İyi hayat hakkında iki bin beş yüz yıldan fazladır kafa yormalarına rağmen filozofların orta yaş hakkında söyleyecek pek bir şeyleri yoktur. Benim için, kırka yaklaşmak basmakalıp bir kriz zamanıydı. Akademik kariyer yolundaki engellerin üstünden...
“Neoliberalizm” Teriminin Aşağılayıcı Kökenleri
“Neoliberalizm” terimi entelektüel çevrelerde şu andaki muhtemelen en moda günah keçisi. Bu terim, günümüz dünyasıyla ilgili artmakta olan çeşitli şikâyetlerin (eşitsizlik, yoksulluk, iklim değişikliği, deregülasyon, küreselleşme, siyasette paranın...
Nietzsche ve Ahlak: Sürüye Karşı Üstün İnsan
Ahlakın Soykütüğü Üstüne adlı klasik çalışmasının önsözünde, Nietzsche şöyle yazar: “Peki ya “iyi insan”da gerileyici bir boyut varsa; keza bir tehlike, bir ayartma, bir zehir, bir uyuşturucu – böylece şimdi, gelecek pahasına yaşandıysa? Belki daha...
Frankenstein, Yapay Zekâ Hakkında Bize Ne Söyleyebilir?
Mary Wollstonecraft Shelley’nin 200 yaşındaki yaratığı her zamankinden daha canlı. Victor Frankenstein tarafından yapılan “canavar,” yapay zekânın öcüsü olarak yeni rolüyle internette, her yerde. İngiliz edebiyat eleştirmeni Frances Wilson bu...
