Descartes, Meditasyonlar’ın ikinci bölümünde, neyin fiilen var olduğunu ve neyin gerçek olarak nitelendirilebileceğini saptamaya yönelik girişimini, abartılı bir şüphe hâli içinde yürütür ve fiziksel bedeni ya da duyuları dahi olmaksızın inandığı merkezi bir sonuca varır: Eğer kendisi, hangi formda ya da ne tür bir varlık olarak var olursa olsun, bu dünyadaki her şeyin varlığından şüphe edebiliyorsa; o zaman var olan ve bu şüpheyi içeren bir şey olmalıdır.

Şüphelenme yetisine sahip olduğuna göre, o zaman kendi varoluşu, ne formda olursa olsun, ister fiziksel, ister sadece bilinç olsun, mutlaka var olmalıdır. Descartes daha sonra tüm dünyası sahte olsa ve kendisi de dünyayı [kendi] algıladığı şekilde kavrayarak aldanmış olsa bile, her şey ona hâlâ bu şekilde görünür ve zihnin içerikleri olarak varlık kazanırlar. Bu sonuca nasıl vardığını açıklamak için, balmumunu bal peteğinden ayırmakla ilgili örneği ileri sürer. İçinde var olabileceği tüm fiziksel formları hayal edemiyor; ve buna binaen balmumunu, duyular ya da imgelem yoluyla değil, zihnin (anlığın) anlama yetisi aracılığıyla yalnızca balmumu olarak bilir. Bu ikisinin ayırt edilmesinin One Flew Over the Cuckoo’s Nest [Guguk Kuşu – 1975] filminin temel izleğini oluşturduğuna inanıyorum.

Filmde, R.P. McMurphy (Jack Nicholson) adındaki bir suçlu, akıl sağlığının yerinde olup olmadığının saptanması ve buna binaen işlediği suçlardan sorumlu olup olmadığına karar verilmesi için bir akıl hastanesine yerleştirilir. Hastaneye kabul edilirken doktorun akıl sağlığıyla ilgili bir sorun olduğuna inanıp inanmadığı sorusuna “Bir şeyim yok doktor. Ben modern bilimin lanet olası bir mucizesiyim.” diye cevap verir. Tanıtımı boyunca ve filmin genelinde McMurphy son derece güçlü, havalı davranıyor ve davranışlarını tam anlamıyla gerekçelere dayandırmayan, daha ziyade fiziksel zevklere (hakkında yöneltilen suçtan da anlaşılacağı üzere; kanunen rızanın geçerli sayılmadığı yaşta biriyle cinsel ilişki [statutory rape]) dayandırıyormuş gibi görünen dürtüsel ve ölçüsüz bir karakter portresi çiziyor. Bu açıdan McMurphy, Descartes’ın İkinci Meditasyon’unda sorgulanan duyusal deneyimi temsil eder.

McMurphy akıl hastanesine yatırıldıktan sonra, Hemşire Ratched karakteriyle tanıştırılıyoruz. Hemşire Ratched, tüm film boyunca soğuk, hesapçı, duygusuz ve tıpkı bir saat gibi davranıyor: Asla kaidelerinden sapmıyor ve her şey belli bir prosedürü takip etmeli. O (bir bütün olarak akıl hastanesiyle birlikte), Descartes’ın İkinci Meditasyon’unda merkezi bir rol oynayan aklî düzen ve zihinsel denetim ilkesini temsil eder.

Film boyunca McMurphy ve Hemşire Ratched arasında çok aşikâr ve tekrar tekrar sahnelenen bir çatışma vardır. McMurphy, taşkın davranışları ve diğer hastaları kontrolden çıkarmaya ve kendi eylemlerine katılmaya yönelten girişimleri vasıtasıyla, bu ister diğer hastaları kendisine katmak olsun veya bir bot çalıp okyanusta balığa çıkmak için tesis dışına yapılan izinsiz geziler veya hatta isteklerini gerçekleştirmek için -her zamanki gibi sakince müzik dinlemek ve kart oynamak yerine dünya kupasını izlemek için- koğuşta bir oylama düzenlemek olsun Ratched’ın iktidarına direkt olarak meydan okuyor.

Ratched’in otoritesini bastırma girişimlerinin çoğu başarısız olur ve başarılı olduklarında ise genellikle ağır sonuçlar doğurur. McMurphy, duygularının kendisini yenmesine izin verdiğinde, hastalar ve personel arasında bir kavga baş gösterir. Sonuç olarak, isyana katılan hastalar şok terapisine maruz kalırlar. Daha sonra, filmin sonunda, McMurphy, kadın arkadaşlarını içeri sokması ve alem yapmalarına izin vermesi için gece bekçisine rüşvet verir. Bütün misafirler içeri girer, hastalar heyecanla mest olurlar ve nihayetinde bu durum, McMurphy ve diğer hastaların başka bir hastayı, Billy’yi bir odaya kapatarak McMurphy’nin arkadaşlarından biriyle birlikte olmaya zorlamasıyla sonuçlanır.

Sabah, Ratched geldiğinde, Billy’yi annesine eylemlerinden bahsetmekle tehdit ediyor ve Billy, bundan korkarak, odasında kendini öldürüyor. McMurphy, Ratched’ın Billy’nin ölümüne neden olan eylemlerinden dolayı öfkelenir ve hemşireyi boğarak öldürmeye kalkar. Akabinde, McMurphy’ye frontal lobotomi uygulanır ve bir birey olarak tüm idrak ve kendini tanıma yetisini kaybeder. Başka bir karakter, Şef, bunu anladığında, gece McMurphy’yi merhameten yastıkla boğar ve tesisten kaçar.

Esasen, Ratched ve McMurphy arasındaki çatışma, Descartes’ın İkinci Meditasyonu’ndaki akıl ve duyular arasındaki çatışmaya oldukça benzer. Bir kimsenin duyularını takip etmek, o kimseyi duyuları tarafından aldatılmaya itebilir ve bunun öldürücü sonuçları olabilir. McMurphy vakasında, fiziksel duyularını karşılamaya yönelik arzusuna dayanan eylemleri, en nihayetinde sadece Billy’nin değil fakat aynı zamanda kendi ölümüne de yol açar. Filmin tamamı boyunca, Ratched, saf aklın tasviri, affedilmez, kalpsiz bir karakter olarak görülüyor ama aynı zamanda, hastaları güvenli ve nispeten sakin tutuyor. Bir kimsenin aklını (Ratched) tamamen gözardı etmenin sonuçları ölümcül olabilir ve nihayetinde kendiliğin kaybına yol açabilir. McMurphy, yalnızca duyularını takip ettiği ölçüde, Kartezyen anlamda aldatılmış bir bilinç durumundaydı; kendi dünyasınca geniş ölçüde aldatılmıştı ve bunun bir sonucunda, metaforik olarak lobotomisi ve ölümü vasıtasıyla, kendi varoluşunu teyit edemedi. Paradoksal biçimde, ‘aklî dengeleri bozuk’ sayılan hastalar bile, varlıklarını sürdürebilmek için başvurulan bir aklî düzenin (Ratched ve kurumun kendisi) içinde yer alıyorlardı.

Dahası bu filmde, fiziksel arzuların aşırılığı ve insan arzuları McMurphy’nin ölümüne yol açtı ancak onun enstitü içinde kendi aklî muhakemesini kabul etmesinin olası bir yolu var mıydı? Veya bu anlamda, akıldan yoksun bir adam, tüm fiziksel arzularını dürtüsel olarak takip ettiği bir hayata mahkum mu edilmiştir?  Bu ikisini yeniden düzenlemenin bir yolu var mıdır? Ya da birinin diğeri üzerinde önceliklendirilmesi gerektiğini söylemek bile doğru mudur?