İnsanlar ateizm ve yaratılışçılık arasında kavga ettiği dönemde Charles Darwin’in doğal seçilimle evrimleşme teorisi sürekli bir tartışma konusuydu. Bunlar hep blog yazılarımın altında indirgenemez karmaşıklık hakkında konuşan, evrimin...
Kayda Değer Akademik Metinler
Modern Dünyayı Anlamanın Kilit Noktası Karayipler Tarihi midir?
Dört seçkin bilim insanı, muazzam bir çağdaş rezonansa sahip tarihsel bir soruyu ele alıyor. *** “Emperyal yarışların yapıldığı bir yer olan Karayipler, Avrupalılar arasındaki rekabetin odak noktası hâline geldi.” Karayipler, modern dünyaya öncülük...
Alice Harikalar Diyarında: Karakterler Tarafından Tetiklenen Karmaşıklıklar
Alice’s Adventures in Wonderland [Alice Harikalar Diyarında], 1865 yılında Lewis Carroll tarafından yazılmış ve aynı yıl yayımlanmış bir romandır. Roman, yedi yaşındaki Alice adlı bir kız hakkındadır. Olay örgüsü Alice’in cep saati olan kıyafetli...
Ulus Baker ile Sanat ve Arzu Seminerleri | Ders 03: 5 Mart 1998
Ulus Baker’in 9 dersten oluşan “Sanat ve Arzu” başlıklı seminer dizisinin, 5 Mart 1998 tarihinde gerçekleşen üçüncüsü. “1998 yılında ODTÜ-GİSAM’da verilmekte olan seçmeli derslere paralel olarak hem GİSAM öğencilerinin hem de...
Öznelliğin Bilimine Kapı Aralamak: Biyopoetik: Varoluşsal Ekolojiye Doğru
Çağdaş doğa bilimlerine hâkim olan fizikselci-indirgemeci paradigma evrende —ve onun bir parçası olan canlılıkta— anlamın, amacın, öznelliğin ve özgürlüğün nesnel bir karşılığı olmadığını öne sürer. Bu anlayışa göre fiziksel terimlerle ifade...
Doktora Tezi Nasıl Yazılır?
Doktora tezimi düşünmeye başladığım günlerde Türkiye’de 12 Eylül rejiminin kara perdesi aralanmaya başlamış, yeni anayasa tartışılmış, yeni siyasi partilerin kuruluşu gündeme düşmüştü. Yıl 1982-83. Kesinlikle Türkiye hakkında yazmayacağım, dedim...
Ulus Baker ile Sanat ve Arzu Seminerleri | Ders 02: 24 Şubat 1998
Ulus Baker’in 9 dersten oluşan “Sanat ve Arzu” başlıklı seminer dizisinin, 24 Şubat 1998 tarihinde gerçekleşen ikincisi. “1998 yılında ODTÜ-GİSAM’da verilmekte olan seçmeli derslere paralel olarak hem GİSAM öğencilerinin hem...
Ulus Baker ile Sanat ve Arzu Seminerleri | Ders 01: 19 Şubat 1998
Ulus Baker’in 9 dersten oluşan “Sanat ve Arzu” başlıklı seminer dizisinin, 19 Şubat 1998 tarihinde gerçekleşen birincisi. “1998 yılında ODTÜ-GİSAM’da verilmekte olan seçmeli derslere paralel olarak hem GİSAM öğencilerinin hem...
Biyoloji Felsefesi [Stanford Felsefe Ansiklopedisi]
Son kırk yılda biyolojiye yönelik felsefi ilginin büyümesi, aynı dönemde biyolojik bilimlerin artan önemini yansıtır. Günümüzde birçok farklı biyoloji konusu üzerinde oluşmuş geniş bir literatür söz konusu ve bu literatürü tek bir ansiklopedik...
İnsanlarınızı Seçin: Popülist Zehir
Sol ve sağ kesimdeki otoriter popülizm, yanıltıcı derecede etkili retorik ve ideoloji aldatmacası ile beslenir. Oynaması kolay bir oyundur, politik söylemimize özgüdür ve sayıca üstün olmak engel teşkil etmez. Tek yapılması gereken, toplumda...
Amerika’ya Musallat Olan Adam: John Brown
Pulitzer ödüllü bir tarihçi olan David Bright, bir keresinde şöyle yazmıştı: “Amerika’da bir ırk siyasetimiz olduğu sürece, iç savaş hafızasının politikalarına sahip olacağız.” Aslında Amerika Birleşik Devletleri’nin bir ırk siyaseti olduğu sürece...
Feminist Çevre Felsefesi [Stanford Felsefe Ansiklopedisi]
“Feminist çevre felsefesi”nin erken dönemleri, daha çok kadınlar, insan olmayan hayvanlar ve doğa arasındaki ahlaki boyutu üzerinde durmaktaydı (örn. Carol Adams, 1990; Deborah Slicer, 1991). Bu felsefe geliştikçe, farklı, bazen de karşılaştırması...
Sıkıntı: Batı’nın Felsefi Bakış Açıları Tarihi [İnternet Felsefe Ansiklopedisi]
Deneme yazarı Joseph Epstein konu hakkında görüşünü şöyle dile getirmiştir: “Can sıkıntısı sonuçta bilincin parçasıdır ve nörologların bu konuda söyleyebilecekleri şairlerden ve filozoflarınkinden daha azdır.” Bu konu her ne kadar Batılı filozoflar...
Deliliğin Yurdu: Tarafsız Bölge
Tarafsız bölge terimi, savaşla özellikle Batı Cephesi’ndeki siper savaşlarıyla ilgili açık çağrışımlarla anılmaktadır. Bununla birlikte “tarafsız bölge” (nanesmaneslande) kavramı ilk olarak 1086 yılında yazılan Domesday Book’ta [Kıyamet Kitabı]...
Partizanlar Neden Hiç Kaybetmeyecekmiş Gibi Davranır?
Son beş yılda Amerika, Beyaz Saray ve Kongre’nin birleşik Cumhuriyetçi kontrolünden, Beyaz Saray ve Kongre’nin birleşik Demokratik kontrolüne geçiş yaptı. Pek çok özgürlükçü için bu, klişe bir noktayı kanıtlamak için bir fırsat: Sağcı ve solcu...
Yönetilenlerin Rızası mı Dediniz?
Bazı insanlara başkalarını yönetme hakkını veren nedir? En azından John Locke’un zamanından beri en yaygın ve görünüşe göre en ikna edici cevap “yönetilenlerin rızası” olmuştur. Kuzey Amerikalı devrimciler İngiliz İmparatorluğu’ndan ayrılmalarını...
Cartagena’nın İspanyol Cadıları
25 Mart 1638’de dokuz kişi, büyük bir kalabalığın huzurunda kolonyal Cartagena kentinin Ana Meydanı’na getirildi. Bu dokuz kişi, şimdi Plaza de Bolívar olan bu yerde, 1610’da Cartagena’da bir ofis kuran İspanyol Engizisyonu tarafından yürütülen bir...
Devlet Başkanını Dava Eden İlk Kişi: John Cooke
On yedinci yüzyılda yaşayan İngiliz John Cooke, ilk defa devlet başkanına insanlık suçlarından dolayı dava açan tiranlığın en büyük düşmanlarından biriydi. Avrupa, 17. yüzyılda kendi milletlerine hükmetmek için tanrısal olarak atandıklarına inanan...
Travis Hirschi’nin Sosyal Kontrol Teorisi
Travis Hirschi, insanların doğası gereği hedonistik olduğunu söyleyerek, “Hepimiz hayvanız ve bu nedenle doğal olarak suç işlemeye muktediriz” der (Hirschi, 1969: 31). Hirschi, kriminolojiye çağdaşlarının çoğundan tamamen farklı bir şekilde...
İnsanlığın Geleceğine Yön Verme: Kalıtsal Genom Düzenlemesi
İnsan genomunu değiştirme, onu yapacak olanlar için ciddi bir sorumluluk ve dramatik bir eylem anlamına geliyor. Sonuçta türümüzün genomu, biyolojimizin kökenini, bizim kim olduğumuzu içeren, güçlü ve aksi insanın milyonlarca yıllık bir evrim deposu...
Dildeki Cinsiyet Farklılıkları Üzerine Bir Sosyal Dilbilim Çalışması
İnsanlar dili bir tek yaratmakla kalmamış üstüne kullanmıştır. Bu sebeple, dilbilim üzerine olan çalışmalar sadece semboller üzerine değil; mümkün olduğunca insanlara odaklanmalıdır. İnsanlar arasındaki en dikkate değer farklılık ise cinsiyettir...
Tarih Nedir?
Dört tarihçi neredeyse 60 yıl önce E. H. Carr tarafından ortaya konan en temel soruyu dikkate aldı. “Tarih insanların, hareketin, kararların, etkileşimlerin ve davranışların incelenmesidir.” Tarih anlatılardır. Kaostan düzen gelir. ‘Gerçekleri’...
Makas mı Kılıç mı? Ortaçağ Saç Kesiminde Sembolizm
Merovenj hükümdarı Clovis’in dul eşi Kraliçe Clotild, altıncı yüzyılda Paris’te ikâmet ederken oğulları Lothar ve Childebert’in düzenlediği komploya istemsizce dahil oldu. Lothar ve Childebert, annelerinin torunlarını (ağabeyleri Chlodomer’in...
Cinsel Stratejiler Teorisi Nedir?
Cinsel stratejiler teorisi (CST), hem erkek hem de dişilerin farklı koşullar altında benimsedikleri orta düzey evrimsel bir çiftleşme stratejileri teorisidir. Her bireyin sahip olabileceği, kısa vadeli ve uzun vadeli çiftleşmenin yanı sıra farklı...
Çevirmenlerin Koruyucu Azizi: Hieronymus
Hristiyanlığın erken dönemi, meydana getirdiği büyük dinsel, toplumsal ve siyasal değişimlerin dışında genellikle tarih yazımında fazla ilgi çekmeyen bir olgu olan çevirinin de hem pratik hem de kuramsal olarak modern anlamda şekillendiği bir...
Epikourosçuluk ve Stoacılık: Dersler, Benzerlikler ve Farklılıklar
Stoacılık ve Epikourosçuluk kavramlarının her ikisi de insanların sandıkları anlamlara gelmiyor. Stoacılık dendiğinde hissizlik, duygusuzluk akla gelirken Epikourosçuluk denince ise zevki önceleyen, nefsine düşkün ve hazcı kavramları akla geliyor...
